تالار مدیریت نوین تولید

از ديدگاه تاايچي اهنو، اتلاف، هر فعاليتي است که منابع را مصرف کند ولي ارزشي براي مشتري خلق نکند.
در سیستم تولید تویوتا سه اصطلاح برای اتلاف وجود دارد که عبارتند از:
• مودا
• مورا
• موری

این اصطلاحات غالباً با هم به کار برده می شوند و به آنها سه M گفته می شود و مجموعاً بیانگر اعمال اتلاف انگیزی هستند که می بایست حذف شوند.
1- مودا: «مودا، واژه اي ژاپني به مهناي اتلاف است و به هر فعاليتي اطلاق مي شود كه جاذب و مصرف كننده منابع مي باشد وليكن هيچ ارزشي نمي آفريند.» با درنظر گرفتن این مفهوم کلی دو نوع مودا از هم تفکیک می شوند. مودای نوع اول، شامل اعمالی که نمی توان آنها را بلافاصله حذف کرد و مودای نوع دوم، شامل اعمالی که می توان به کمک بهبود مستمر آنها را حذف کرد

2- مورا: بروز عدم تعادل در یک عملیات، همچون یک زمان بندی تولید با نوسانات سیکلی، که نه ناشی از نوسانات تقاضای مشتری نهایی، بلکه ناشی از خود سیستم تولید است و یا یک شتاب کاری نامتعادل در یک عملیات که باعث می¬شود اپراتورها گاه عجله کنند و گاه منتظر بمانند. مدیران می توانند عدم تعادل را با استفاده از زمان بندی هموار و توجه کامل به حفظ ثبات شتاب کار، حفظ کنند.

3- موری: اضافه باری که بر تجهیزات و اپراتورها تحمیل می شود، در اثر واداشتن آنها به انجام کارها با شتابی سخت تر و فراتر، با نیرو و تلاشی بیشتر و برای مدتی طولانی تر از آنچه که طراحی ماشین آلات و مدیریت درست نیروی کار مجاز می داند.
شکل ساده زیر نشان می دهد که غالباً چگونه مودا، مورا و موری به هم مرتبط هستند. به طوری که حذف یکی از آنها به حذف دوتای دیگر خواهد انجامید.

شرکتی را در نظر بگیرید که باید شش تن از یک ماده خام را برای مشتری خود ارسال کند و می خواهد روش های مختلف را بررسی نماید. با توجه به اینکه ظرفیت ماشین سه تن است، روش های گوناگون حمل و اتلاف ها در شکل زیر به نمایش در می آیند.



امروزه به اشتباه در بیشتر منابع از اتلاف تنها به نام مودا یاد می کنند و مورا و موری را نیز جزئی از آن به حساب می آورند. در هر حال مفهوم اتلاف زدایی در تولید ناب از اهمیت خاصی برخوردار می‏باشد، چیزی که در کلیه عصرها و سیستم‏های زمان اعم از صنعتی و خدماتی را تحت الشعاع برنامه‏های خود قرار می‏دهد، این مفهوم یعنی حذف اتلافات است.

(منبع - طراحی تجهیزات کناری یک خط تولید ناب – مهدی نیاجلیلی)