تالار مدیریت نوین تولید

انجمن ملي استاندارد و فناوري در وزارت بازرگاني آمريکا توليد ناب را اين‌گونه تعريف کرده است: «يک راه حل نظام‌مند براي شناسايي و از بين بردن اتلاف‏ها (فعاليت‏هايي که داراي ارزش افزوده نيستند) از طريق بهبود مستمر و به جريان انداختن توليد درست در هنگامي که مشتري به آن نياز دارد. اين فلسفه توليدي در پي کمال و بي نقص کردن سيستم‏هاي توليدي است». توليد ناب به اسامي ديگري چون: «توليد روان»، «سيستم توليد تويوتا» و «توليد به¬هنگام» نيز ناميده مي‏شود. اين توليد از اين رو ناب ناميده مي‏شود که در مقايسه با توليد انبوه همه چيز را به ميزان کمتر مورد استفاده قرار مي‏دهد.

زادگاه توليد ناب در شركت تويوتا در جزيره ناگويا در ژاپن است. تویودا نام خانواده‏ای است که شرکت مذکور را پایه گذاری کرده‏اند و معنای آن در زبان ژاپنی برنجزار پربار است، لیکن به دلیل ملاحظات بازاریابی، این نام برای آن شرکت مناسب نبود. از این رو در سال 1936 شرکت مذکور طی یک مسابقه عمومی و جمع آوری 27000 نام پیشنهادی نام تویوتا را برگزید که در ژاپن هیچ معنایی ندارد. نخستين پيروزي خانواده تويوتا در صنعت ماشين‌آلات نساجي بود و در دهه 1930 به دليل نياز شديد دولت، شركت مذكور وارد صنعت وسايل‌نقليه موتوري گرديد؛ در آن سال‏ها اين شركت با مشكلاتي از قبيل بازار داخلي كوچك، نيروي كار ثابت، فقدان سرمايه كافي و رقباي خارجي علاقه‌مند به بازار ژاپن مواجه بود.
در آن سال‏ها، اي ‌جي‌تويوتا با مهندس شركت، تاي‌چي‌اوهنو به آمريكا سفر كرده و از شركت اتومبيل‌سازي فورد بازديد به عمل آوردند و نهايتاً به اين نتيجه رسيدند كه اصول توليد انبوه به دلایل زیر قابليت پياده‌سازي در ژاپن را ندارد:
• کوچک بودن بازار داخلی
• نياز به انواع وسيله نقليه
• عدم امکان خريد گسترده آخرين تکنولوژی غرب
• وجود توليدکنندگان بزرگ خودرو در جهان
و اين سيستم پر از اتلاف است. برهمين اساس، آنها شيوه جديدي از توليد كه بعدها توليد ناب نام گرفت را ايجاد نمودند. يك توليدگر ناب مزاياي توليد دستي و توليد انبوه را با يكديگر تلفيق كرده و از قيمت بالاي اولي و انعطاف ناپذيري دومي اجتناب مي‌نمايد و از ماشين‌آلاتي استفاده مي‌كند كه هم خودكار و هم انعطاف‌پذيرند. برخي از مشخصه‌هاي توليد ناب عبارتند از :
1- استفاده از تكنيك درست به هنگام
2- تاكيد بر پيشگيري از توليد محصول معيوب
3- پاسخ به نيازهاي مشتريان
4- كايزن
5- سيستم افقي ارتباطات
6- افزايش ادغام وظايف.

(منبع - طراحی تجهیزات کناری یک خط تولید ناب – مهدی نیاجلیلی)